b1100 Mate van bewustzijn

b1101 Continuïteit van bewustzijn

b1102 Kwaliteit van bewustzijn

b1103 Regulatie van mate van bewustzijn

b1108 Bewustzijn, anders gespecificeerd

b1109 Bewustzijn, niet gespecificeerd

b1140 Oriëntatie in tijd

b1141 Oriëntatie in plaats

b1142 Oriëntatie in persoon

b1143 Oriëntatie tot objecten

b1144 Oriëntatie in ruimte

b1148 Oriëntatie, anders gespecificeerd

b1149 Oriëntatie, niet gespecificeerd

b1250 Aanpassingsvermogen

b1251 Reactievermogen

b1252 Actieniveau

b1253 Voorspelbaarheid

b1254 Doorzettingsvermogen

b1255 Openheid

b1258 Aanleg en intrapersoonlijke functies, anders gespecificeerd

b1259 Aanleg en intrapersoonlijke functies, niet gespecificeerd

b1260 Extraversie

b1261 Inschikkelijkheid

b1262 Nauwgezetheid

b1263 Psychische stabiliteit

b1264 Ontvankelijkheid voor nieuwe ervaringen

b1265 Optimisme

b1266 Vertrouwen

b1267 Betrouwbaarheid

b1268 Temperament en persoonlijkheid, anders gespecificeerd

b1269 Temperament en persoonlijkheid, niet gespecificeerd

b1300 Energieniveau

b1301 Motivatie

b1302 Begeerte

b1303 Hunkering

b1304 Driftbeheersing

b1308 Energie en driften, anders gespecificeerd

b1309 Energie en driften, niet gespecificeerd

b1340 Hoeveelheid slaap

b1341 Inslapen

b1342 Doorslapen

b1343 Slaapkwaliteit

b1344 Slaapcyclus

b1348 Slaap, anders gespecificeerd

b1349 Slaap, niet gespecificeerd

b1400 Vasthouden van aandacht

b1401 Veranderen van aandachtsgebied

b1402 Verdelen van aandacht

b1403 Delen van aandacht

b1408 Aandacht, anders gespecificeerd

b1409 Aandacht, niet gespecificeerd

b1440 Kortetermijngeheugen

b1441 Langetermijngeheugen

b1442 Oproepen en verwerken van informatie uit geheugen

b1443 Werkgeheugen

b1448 Geheugen, anders gespecificeerd

b1449 Geheugen, niet gespecificeerd

b1470 psychomotorische controle

b1471 kwaliteit van psychomotorische functies

b1472 organisatie van psychomotorische functies

Bij leerlingen met een typische motorische ontwikkeling ontwikkelen psychomotorische functies zich spontaan en geleidelijk via spel, exploratie en herhaling. In interactie met hun omgeving leren zij hun bewegingen automatisch plannen, controleren en bijsturen. Hierdoor worden motorische handelingen steeds vloeiender, doelgerichter en beter aangepast aan de situatie. Bij leerlingen met motorische ontwikkelingsproblemen verloopt dit proces vaak trager, minder spontaan en/of minder efficiënt. Ze ervaren regelmatig moeilijkheden bij het initiëren van bewegingen en reageren vaak trager wanneer een beweging moet worden opgestart of aangepast. Ook het plannen en organiseren van bewegingen kan moeizaam verlopen: de leerling weet wat hij wil doen, maar slaagt er niet in om deze intentie om te zetten in een gecoördineerde uitvoering. Daarnaast komen bewegingen soms onregelmatig of minder gecontroleerd tot stand. Zo kan er sprake zijn van het inzetten van te veel kracht, onvoldoende remming of een minder nauwkeurige timing. Ook het gelijktijdig uitvoeren van motorische en cognitieve taken (dubbeltaak) kan moeilijk zijn. Wanneer de aandacht verdeeld moet worden, zoals bij tegelijk stappen en praten, daalt de motorische nauwkeurigheid aanzienlijk[1].

b1473 links-/rechtshandigheid

Handvoorkeur verwijst naar de neiging om bij doelgerichte handelingen systematisch één hand te gebruiken boven de andere. De meeste leerlingen ontwikkelen een voorkeur voor de rechterhand, terwijl een kleiner deel linkshandig is. Bij een zeer klein aantal leerlingen is er geen duidelijke voorkeur en worden beide handen met een vergelijkbare vaardigheid gebruikt. Dit wordt ambidextrie genoemd. Tijdens de eerste levensjaren vertonen leerlingen nog vaak wisselend handgebruik, maar naarmate hun motorische vaardigheden zich verder ontwikkelen en de neurologische rijping zich verderzet, wordt de handvoorkeur geleidelijk stabieler. Tegen het begin van de lagere school gebruiken de meeste leerlingen bij fijne motorische taken zoals schrijven, tekenen of manipuleren van voorwerpen consequent dezelfde hand[1].

Bij sommige leerlingen met een atypische motorische ontwikkeling verloopt dit proces minder duidelijk of trager. Zij kunnen langer wisselen tussen beide handen of vertonen een minder uitgesproken handvoorkeur bij verschillende taken. Een atypische of minder stabiele ontwikkeling van de handvoorkeur komt vaker voor bij motorische ontwikkelingsstoornissen, zoals DCD, waar een hogere prevalentie van niet-rechtshandigheid en gemengd handgebruik wordt beschreven[2]. Daarnaast kan bij bepaalde neurologische aandoeningen, zoals unilaterale cerebrale parese, juist een zeer uitgesproken en vroege handvoorkeur ontstaan doordat één hand minder functioneel inzetbaar is. In dergelijke situaties kan het gebruik van de handen minder gespecialiseerd of minder efficiënt verlopen bij taken die een goede samenwerking tussen beide handen vereisen[3].

b1474 laterale dominantie

b1478 psychomotorische functies, anders gespecificeerd

b1479 psychomotorische functies, niet gespecificeerd

b1520 Adequaatheid van stemming

b1521 Regulering van stemming

b1522 Bereik van stemmingen

b1528 Stemming, anders gespecificeerd

b1529 Stemming, niet gespecificeerd

Bij leerlingen met een typische motorische ontwikkeling ontwikkelen perceptuele functies zich spontaan door interactie met de omgeving en door bewegingservaringen. Bij leerlingen met een atypische motorische ontwikkeling verlopen deze perceptuele processen vaak minder efficiënt of trager. Er kan sprake zijn van moeilijkheden in de sensorische integratie, waarbij het combineren, selecteren en interpreteren van verschillende zintuiglijke prikkels minder vlot verloopt. Leerlingen met motorische ontwikkelingsproblemen ervaren daardoor vaak moeilijkheden bij het verwerken van sensorische feedback tijdens het uitvoeren van bewegingen[1]. Hierdoor kan het langer duren voordat zij hun bewegingen adequaat leren aanpassen aan veranderende omstandigheden, aangezien het vermogen tot selecteren en bijsturen van motorische handelingen zich ontwikkelt op basis van deze sensorische feedback[2].

b1560 auditieve perceptie

b1561 visuele perceptie

Visuele perceptie verwijst naar het vermogen om visuele informatie te herkennen, te interpreteren en te gebruiken voor het plannen en uitvoeren van handelingen. Deze functie speelt een belangrijke rol bij activiteiten zoals schrijven, lezen, manipuleren van voorwerpen en het bewegen in de ruimte. Leerlingen met motorische ontwikkelingsproblemen ervaren vaak moeilijkheden bij het verwerken van visuele informatie. Dit kan zich onder meer uiten in problemen met het volgen van bewegende objecten, het inschatten van afstanden of het nauwkeurig afstemmen van visuele informatie op motorische handelingen, bijvoorbeeld bij schrijven, knutselen of sportactiviteiten. Leerlingen met DCD scoren vaak minder goed op verschillende visuele perceptietaken, zoals statische visuele discriminatie, visueel sequentieel geheugen en oog-handcoördinatie. Deze relatie is echter taakafhankelijk: niet elk visueel perceptieprobleem leidt automatisch tot motorische moeilijkheden, wat wijst op een complexe wisselwerking tussen visuele perceptie en motorische controle[3]. Bij leerlingen met cerebrale parese kunnen deze problemen bovendien samenhangen met bijkomende visuele stoornissen, zoals cerebrale visuele stoornissen (CVI) of een verminderde aandacht voor één zijde van het lichaam of de ruimte. Hierdoor kan visuele informatie soms onvolledig of minder efficiënt worden verwerkt. Moeilijkheden kunnen onder meer betrekking hebben op het herkennen van vormen, het interpreteren van richting of beweging, en het integreren van visuele informatie met motorische handelingen[4].

b1562 perceptie van geur

b1563 perceptie van smaak

b1564 tactiele perceptie

Tactiele perceptie verwijst naar het vermogen om tastinformatie te registreren, te onderscheiden en te interpreteren. Deze functie speelt een belangrijke rol bij het manipuleren van voorwerpen, het uitvoeren van fijnmotorische handelingen en het verkrijgen van sensorische feedback tijdens beweging. Leerlingen met motorische ontwikkelingsstoornissen, zoals DCD, vertonen vaak moeilijkheden in de verwerking van tactiele prikkels. Zij presteren doorgaans minder goed op taken die een nauwkeurige verwerking van tastinformatie vereisen, zoals twee-puntsdiscriminatie (zowel statisch als bewegend), grafesthesie (het herkennen van vormen op de huid) en het identificeren van vingers. Deze beperkingen in tactiele perceptie kunnen het aansturen van fijnmotorische handelingen bemoeilijken en het uitvoeren van dagelijkse activiteiten negatief beïnvloeden[5]. Ook bij leerlingen met unilaterale cerebrale parese worden frequent stoornissen in tactiele perceptie vastgesteld, vooral in de aangedane hand. Moeilijkheden kunnen onder meer betrekking hebben op het detecteren en lokaliseren van aanrakingen, het herkennen van voorwerpen via tastinformatie (stereognose) en het gebruiken van tactiele feedback tijdens handelingen, wat een invloed kan hebben op de ontwikkeling en uitvoering van fijne handvaardigheden[6].

b1565 visuospatiale perceptie

Visuospatiële perceptie verwijst naar het vermogen om ruimtelijke relaties tussen objecten en het eigen lichaam waar te nemen en te interpreteren. Deze functies zijn belangrijk voor het inschatten van afstand, richting, grootte en positie in de ruimte en spelen een belangrijke rol bij het plannen en uitvoeren van motorische handelingen. Leerlingen met DCD ervaren vaak moeilijkheden in deze vorm van perceptieverwerking. Zij presteren vaak minder goed op gestandaardiseerde taken die visuospatiële verwerking vereisen, wat kan wijzen op problemen bij het verwerken en organiseren van ruimtelijke informatie. Dergelijke moeilijkheden kunnen zich onder meer uiten in problemen met schrijven, het organiseren van informatie op papier en het plannen van motorische handelingen in de ruimte[7]. Ook bij leerlingen met cerebrale parese komen visuospatiële perceptieproblemen regelmatig voor. Deze kunnen samenhangen met stoornissen in visuele aandacht of ruimtelijke verwerking en kunnen zich bijvoorbeeld uiten in moeilijkheden bij ruimtelijke oriëntatie, oog-handcoördinatie of het plannen van bewegingen in de ruimte[8]. Bij andere neuromusculaire aandoeningen, zoals spinale musculaire atrofie (SMA) of Duchenne musculaire dystrofie (DMD), blijven visuospatiële vaardigheden vaak relatief goed behouden, hoewel de beperkte motorische exploratie van de omgeving de ontwikkeling van ruimtelijke ervaringen kan beïnvloeden[9].

b1568 perceptie, anders gespecificeerd

b1569 perceptie, niet gespecificeerd

b1600 Denktempo

b1609 Denken, niet gespecificeerd

b1601 Wijze van denken

b1602 Inhoud denkproces

b1603 Controle denkproces

b1608 Denken, anders gespecificeerd

b1640 Abstractie

b1641 Organisatie en planning

b1642 Tijdmanagement

b1643 Cognitieve flexibiliteit

b1644 Inzicht

b1645 Beoordelingsvermogen

b1646 Mentale functies gerelateerd aan probleemoplossen

b1648 Hogere cognitieve functies, anders gespecificeerd

b1649 Hogere cognitieve functies, niet gespecificeerd

b1670 Mentale functies gerelateerd aan taalreceptie

b1671 Mentale functies gerelateerd aan taalexpressie

b1672 Integratieve taalfuncties

b1678 Mentale functies gerelateerd aan taal, anders gespecificeerd

b1679 Mentale functies gerelateerd aan taal, niet gespecificeerd

b1720 Mentale functies gerelateerd aan eenvoudig rekenen

b1721 Mentale functies gerelateerd aan complex rekenen

b1728 Mentale functies gerelateerd aan rekenen, anders gespecificeerd

b1729 Mentale functies gerelateerd aan rekenen, niet gespecificeerd

b1800 Ervaren van zelf

b1801 Lichaamsbeeld

b1802 Ervaren van tijd

b1808 Ervaren van zelf en tijd, anders gespecificeerd

b1809 Ervaren van zelf en tijd, niet gespecificeerd

b2100 Gezichtsscherpte

b2101 Gezichtsveld

b2102 Kwaliteit van visus

b2108 Visuele functies, anders gespecificeerd

b2109 Visuele functies, niet gespecificeerd

b2150 Functies van interne oogspieren

b2151 Functies van ooglid

b2152 Functies van externe oogspieren

b2153 Functies van traanklieren

b2158 Functies van aan oog verwante structuren, anders gespecificeerd

b2159 Functies van aan oog verwante structuren, niet gespecificeerd

b2300 Detectie van geluid

b2301 Auditieve discriminatie

b2302 Lokalisatie van geluidsbron

b2303 Lateralisatie van geluid

b2304 Onderscheiden van spraak

b2308 Hoorfuncties, anders gespecificeerd

b2309 Hoorfuncties, niet gespecificeerd

b2350 Positiegevoel

b2351 Balans

b2352 Bewegingsgevoel

b2358 Vestibulaire functies, anders gespecificeerd

b2359 Vestibulaire functies, niet gespecificeerd

b2400 Oorsuizen [tinnitus]

b2401 Duizeligheid

b2402 Valneigingen

b2403 Misselijkheid optredend bij duizeligheid of draaiduizeligheid

b2404 Oorirritatie

b2405 Druk op oor

b2408 Gewaarwordingen gepaard gaande met hoorfuncties en vestibulaire functies, anders gespecificeerd

b2409 Gewaarwordingen gepaard gaande met hoorfuncties en vestibulaire functies, niet gespecificeerd

b2700 Temperatuurwaarneming

b2701 Waarneming van trillingen

b2702 Waarneming van druk

b2703 Waarneming van schadelijke stimulus

b2708 Sensorische functies verwant aan temperatuur en andere stimuli, anders gespecificeerd

b2709 Sensorische functies verwant aan temperatuur en andere stimuli, niet gespecificeerd

b2800 Gegeneraliseerde pijn

b2801 Pijn in een lichaamsdeel

b2802 Pijn in meerdere lichaamsdelen

b2803 Uitstralende pijn in dermatoom

b2804 Uitstralende pijn in segment of regio

b4100 Hartfrequentie

b4101 Hartritme

b4102 Contractiekracht van spieren in ventrikelwand

b4103 Bloedvoorziening hart

b4108 Hartfuncties, anders gespecificeerd

b4109 Hartfuncties, niet gespecificeerd

b4150 Functies van arteriën

b4151 Functies van capillairen

b4152 Functies van venen

b4158 Functies van bloedvaten, anders gespecificeerd

b4159 Functies van bloedvaten, niet gespecificeerd

b4200 Verhoogde bloeddruk

b4201 Verlaagde bloeddruk

b4202 Handhaving bloeddruk

b4208 Bloeddruk, anders gespecificeerd

b4209 Bloeddruk, niet gespecificeerd

b4300 Bloedaanmaak

b4301 Zuurstoftransport door bloed

b4302 Transport van metabolieten door bloed

b4303 Stolling

b4308 Functies van hematologisch systeem, anders gespecificeerd

b4309 Functies van hematologisch systeem, niet gespecificeerd

b4350 Immuunrespons

b4351 Gevoeligheidsreacties

b4352 Functies van lymfevaten

b4353 Functies van lymfeknopen

b4358 Functies van afweersysteem, anders gespecificeerd

b4359 Functies van afweersysteem, niet gespecificeerd

b4400 Ademfrequentie

b4401 Ademritme

b4402 Ademdiepte

b4408 Ademhaling, anders gespecificeerd

b4409 Ademhaling, niet gespecificeerd

b4450 Functies van thoracale ademhalingsspieren

b4451 Functies van diafragma

b4452 Functies van hulpademhalingsspieren

b4458 Functies ademhalingsspieren, anders gespecificeerd

b4459 Functies ademhalingsspieren, niet gespecificeerd

b4500 Functies van mondademen

b4501 Functies van hoesten

b4502 Functies van niezen

b4503 Functies van gapen

b4504 Functies gerelateerd aan slijm

b4508 Andere functies van ademhalingsstelsel, anders gespecificeerd

b4509 Andere functies van ademhalings, niet gespecificeerd

b4550 Algemeen fysiek uithoudingsvermogen

b4551 Aerobe capaciteit

b4552 Vermoeibaarheid

b4558 Inspanningstolerantie, anders gespecificeerd

b4559 Inspanningstolerantie, niet gespecificeerd

b5100 Zuigen

b5101 Afhappen

b5102 Kauwen

b5103 Manipuleren van voedsel in mond

b5104 Speekselvorming

b5105 Slikken

b5106 Uitdrijven van inhoud van maag, oesofagus of farynx

b5107 Rumineren

b5108 Opname van voedsel, anders gespecificeerd

b5109 Opname van voedsel, niet gespecificeerd

b5150 Transport van voedsel door maag en darmen

b5151 Afbraak van voedsel

b5152 Absorptie van voedingsstoffen

b5153 Voedseltolerantie

b5158 Vertering, anders gespecificeerd

b5159 Vertering, niet gespecificeerd

b5250 Uitscheiding van feces

b5251 Fecale consistentie

b5252 Defecatiefrequentie

b5253 Fecale continentie

b5254 Flatulentie

b5258 Defecatie, anders gespecificeerd

b5259 Defecatie, niet gespecificeerd

b5350 Misselijkheid

b5351 Opgeblazen gevoel

b5352 Buikkramp

b5358 Gewaarwordingen verband houdend met spijsverteringsstelsel, anders gespecificeerd

b5359 Gewaarwordingen verband houdend met spijsverteringsstelsel, niet gespecificeerd

b6100 Filtratie van urine

b6101 Opslag van urine

b6108 Productie en opslag van urine, anders gespecificeerd

b6109 Productie en opslag van urine, niet gespecificeerd

b6200 Urinelozing

b6201 Frequentie van urinelozing

b6202 Urinecontinentie

b6208 Functies gerelateerd aan urinelozing, anders gespecificeerd

b6209 Functies gerelateerd aan urinelozing, niet gespecificeerd