Activiteiten en participatie: Motoriek
In de beschrijving van activiteiten en participatie volgen wij de structuur van ICF, we gaan in op alle domeinen en categorieën. Daarmee willen we blijven benadrukken dat het functioneren van een leerling steeds breed moet bekeken worden. We gaan dieper in op de categorieën waarvoor specifieke aandachtspunten zijn binnen de motorische ontwikkeling. Dit doen we door het belichten van activiteiten en/of participatie[1].
De ontwikkeling van motorische vaardigheden situeert zich binnen het ICF-domein Mobiliteit (d4). Hieronder wordt verstaan het veranderen en handhaven van lichaamshouding (d410–d429), het dragen, verplaatsen en manipuleren van voorwerpen of personen (d430–d449), het lopen en zich verplaatsen (d450–d469), zich verplaatsen per vervoermiddel (d470-d489) en mobiliteit, anders (d498) en niet gespecificeerd (d499). Binnen deze categorieën bevinden zich hoofdzakelijk degrove motorische vaardigheden. De fijne motoriek wordt ondergebracht binnen specifieke subcategorieën zoals het nauwkeurig gebruiken van de hand (d440), het gebruiken van hand en arm (d445), en het nauwkeurig gebruiken van de voet (d446). Voorbeelden van dergelijke vaardigheden zijn schrijven, tekenen, knippen, gebruik van een passer, tekenen van grafieken of meetkundige figuren, uitvoeren van laboproeven, nauwkeurig monteren of demonteren, gebruik van meetinstrumenten, garneren van gerechten, nauwkeurig stapelen, bedienen van toestellen met handen en/voeten, positioneren op een bepaalde plaats van de voet in functie van balans…
Beperkingen binnen het domein Mobiliteit hebben ook een bredere impact. Ze beïnvloeden de mogelijkheden tot functioneren en participeren in andere levensdomeinen. Zo hebben motorische ontwikkelingsproblemen een duidelijke weerslag op het domein zelfverzorging (d5), waar taken zoals zelfstandig aan- en uitkleden of de toiletgang onder vallen en binnen het domein huishouden (d6), zien we dat het opnemen van huishoudelijke taken (d630-d649) geen eenvoudige opdracht is.
Naast de directe beperkingen in mobiliteit, kunnen ook onderliggende factoren zoals afwijkingen in functies en anatomische eigenschappen een bredere impact hebben. Ze kunnen zowel rechtstreeks als via secundaire of comorbide problemen doorwerken op andere domeinen van activiteit en participatie. Leerlingen met motorische problemen ervaren bijvoorbeeld vaak bijkomende moeilijkheden op het vlak van leren en toepassen van kennis (d1), algemene taken en eisen (d2), tussenmenselijke interacties en relaties (d7) en schoolopleiding (d820)[2].
d1 Leren en toepassen van kennis
Motorische vaardigheden spelen een belangrijke rol in het uitvoeren van schoolse handelingen en activiteiten. Sommige leerlingen hebben extra tijd, ondersteuning of alternatieve strategieën nodig om effectief te kunnen leren zonder dat ze problemen hebben met onderliggende cognitieve vaardigheden. Het is belangrijk dat leerlingen via doelbewust gebruiken van zintuigen (d119-d129), nadoen (d130) en leren door handelingen met voorwerpen (d131) kunnen leren en kennis kunnen toepassen zonder gehinderd te worden door beperkte motorische vaardigheden of functionele en anatomische uitdagingen.
Leerlingen met problemen zoals CP en DCD ervaren vaak ook bijkomende leerproblemen. Motorische problemen als gevolg van spier-, bot- en gewrichtsafwijkingen of amputaties leiden daarentegen doorgaans niet direct tot leerproblemen, hoewel deze leerlingen wel obstakels kunnen tegenkomen bij het toepassen van kennis in schoolse situaties[1].
Daarnaast is het belangrijk om te erkennen dat motorische problemen zich niet alleen uiten in de zichtbare uitvoering van bewegingen, maar ook in een verminderde automatisatie van motorische handelingen. Wanneer motorische vaardigheden onvoldoende geautomatiseerd zijn, vraagt de uitvoering ervan een verhoogde en voortdurende aandacht of monitoring. Dit betekent dat leerlingen tijdens het uitvoeren van een motorische taak, zoals leren schrijven (d145) en schrijven (d170)en het ontwikkelen van complexe vaardigheden (d1551), een groot deel van hun cognitieve capaciteit moeten inzetten voor de motorische controle zelf. Hierdoor blijft er minder aandacht over voor andere gelijktijdige taken, zoals luisteren naar instructies, plannen of verwerken van leerstof. De inspanning die nodig is voor motorische handelingen kan er dan toe leiden dat leerlingen onvoldoende energie en focus overhouden voor het leren en toepassen van kennis waardoor hun verworven schoolse vaardigheden en cognitieve capaciteiten onderbelicht blijven in de uitvoering. Daarnaast hebben leerlingen door de verhoogde inspanning na school vaak nog onvoldoende energie voor huiswerk, hobby…
Wanneer motorische beperkingen niet adequaat worden ondersteund, kunnen niet enkel beperkingen binnen activiteiten ontstaan, maar ook participatieproblemen. De beschikbaarheid van hulp binnen en buiten onderwijs bepaalt mee in welke mate leerlingen met motorische moeilijkheden drempels ervaren bij het leren en toepassen van kennis[2].
We beschrijven hieronder een aantal concrete voorbeelden aan de hand van de onderdelen van het domein ‘Leren en toepassen van kennis’.
d110-129 Doelbewust gebruiken van zintuigen
Activiteiten
Om goed te kunnen leren, moeten leerlingen informatie kunnen opnemen en verwerken via hun zintuigen en hierop motorisch kunnen reageren, bijvoorbeeld door te schrijven of iets te manipuleren. Sommige leerlingen met motorische problemen ondervinden echter moeilijkheden in deze sensorische verwerking. Deze uitdagingen kunnen een directe impact hebben op hun leerproces en het tempo waarin ze nieuwe informatie verwerken of toepassen[1]. Zo hebben leerlingen met DCD vaker dan andere leerlingen problemen bij het verwerken van sensorische informatie en voornamelijk bij het verwerken van visueel-ruimtelijke info naast problemen in de tactiele waarneming[2].
Hoe kan je aan deze onderwijsbehoefte tegemoetkomen?
Om deze leerlingen optimaal te ondersteunen, is het belangrijk om materialen en strategieën aan te bieden die afgestemd zijn op hun sensorische en motorische mogelijkheden. Een doelgerichte sensorische benadering kan helpen om alternatieve leerstrategieën te ontwikkelen en motorische beperkingen te compenseren. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik vantactiele materialen zoals letters in korrelig materiaal of magnetische vormen om patronen of woorden te creëren. Ook een sensorische speeltafel met wisselende texturen, vormen en materialen nodigt uit tot exploratie en bevordert de fijne motoriek, terwijl het tegelijk prikkelverwerking ondersteunt[1]. Blotevoetenpaden[2] waarbij leerlingen met blote voeten over verschillende oppervlakken (zoals gras kiezel, rubber, hout) lopen, stimuleren de voetzoolgevoeligheid, het evenwicht en de lichaamsoriëntatie. Dit soort ervaringen draagt bij aan een beter lichaamsbewustzijn en kan een rustgevend effect hebben op overprikkelde leerlingen. Tablets die snel reageren op aanraking kunnen het schrijven, tekenen of slepen van vormen vergemakkelijken. Voor leerlingen met bijkomend visuele verwerkingsproblemen, zoals cerebrale visuele stoornis (CVI)[3], of moeilijkheden met geschreven taal kunnen voorleessoftware, spraak-naar-tekstprogramma’s of vergrotingsopties een waardevolle ondersteuning bieden.
d110 Gadeslaan
d115 Luisteren
d120 Doelbewust gebruiken van andere zintuigen
d129 Doelbewust gebruiken van zintuigen, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d130-d159 Basaal leren
d130 Nadoen
d131 Leren door handelingen met voorwerpen
d1310 Leren door eenvoudige handelingen met één voorwerp
d1311 Leren door handelingen met twee of meer voorwerpen tegelijk
d1312 Leren door handelingen met twee of meer voorwerpen met samenhangende specifieke eigenschappen
d1313 Leren door symbolisch spel
d1314 Leren door doen alsof
d1318 Leren door handelingen met voorwerpen, anders gespecificeerd
d1319 Leren door handelingen met voorwerpen, niet gespecificeerd
d132 Aanleren van taal
d1320 Aanleren van enkelvoudige woorden of betekenisvolle symbolen
d1321 Aanleren van zinnen
d1322 Aanleren van syntaxis
d1328 Aanleren van taal, anders gespecificeerd
d1329 Aanleren van taal, niet gespecificeerd
d133 Aanleren van extra taal
d135 Herhalen
d137 Begripsvorming
d1370 Vorming van basale begrippen
d1371 Vorming van complexe begrippen
d1378 Begripsvorming, anders gespecificeerd
d1379 Begripsvorming, niet gespecificeerd
d138 Informatie vergaren
d140 Leren lezen
d1400 Ontwikkelen van woord- en symboolherkennen
d1401 Ontwikkelen van verbaliseren
d1402 Ontwikkelen van woord- en zinsbegrip
d1408 Leren lezen, anders gespecificeerd
d1409 Leren lezen, niet gespecificeerd
d145 Leren schrijven
d1450 Ontwikkelen van schrijfvaardigheid
d1451 Ontwikkelen van letter- en symboolvorming
d1452 Ontwikkelen van woord- en schriftvorming
d1458 Leren schrijven, anders gespecificeerd
d1459 Leren schrijven, niet gespecificeerd
d150 Leren rekenen
d1500 Leren tellen
d1501 Ontwikkelen van cijfer- en symboolherkenning
d1502 Basale rekenvaardigheden leren
d1508 Leren rekenen, anders gespecificeerd
d1509 Leren rekenen, niet gespecificeerd
d155 Ontwikkelen van vaardigheden
d1550 Ontwikkelen van basale vaardigheden
d1551 Ontwikkelen van complexe vaardigheden
d1558 Ontwikkelen van vaardigheden, anders gespecificeerd
d1559 Ontwikkelen van vaardigheden, niet gespecificeerd
d159 Basaal leren, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d160-d179 Toepassen van kennis
d160 Richten van aandacht
d1600 Richten van aandacht op menselijke aanraking, gezicht en stem
d1601 Richten van aandacht op veranderingen in omgeving
d1608 Richten van aandacht, anders gespecificeerd
d1609 Richten van aandacht, niet gespecificeerd
d161 Concentreren
d163 Denken
d1630 Doen alsof
d1631 Speculeren
d1632 Hypothetiseren
d1638 Denken, anders gespecificeerd
d1639 Denken, niet gespecificeerd
d166 Lezen
d1660 Toepassen van algemene leesvaardigheid en -techniek
d1661 Begrijpen van geschreven taal
d1668 Lezen, anders gespecificeerd
d1669 Lezen, niet gespecificeeerd
d170 Schrijven
d1700 Toepassen van algemene schrijfvaardigheid en -techniek
d1701 Toepassen van grammaticaal en technisch correcte compositie van geschreven tekst
d1702 Toepassen van algemene compositievaardigheid en -techniek
d1708 Schrijven, anders gespecificeeerd
d1709 Schrijven, niet gespecificeeerd
d172 Rekenen
d1720 Toepassen van eenvoudige rekenvaardigheid
d1721 Toepassen van complexe rekenvaardigheid
d1728 Rekenen, anders gespecificeerd
d1729 Rekenen, niet gespecificeerd
d175 Oplossen van problemen
d1750 Oplossen van eenvoudige problemen
d1751 Oplossen van complexe problemen
d1758 Oplossen van problemen, anders gespecificeerd
d1759 Oplossen van problemen, niet gespecificeerd
d177 Besluiten nemen
d179 Toepassen van kennis, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d2 Algemene taken en eisen
d210 Ondernemen van enkelvoudige taak
d2100 Ondernemen van eenvoudige enkelvoudige taak
d2101 Ondernemen van complexe enkelvoudige taak
d2102 Zelfstandig ondernemen van enkelvoudige taak
d2103 In groepsverband ondernemen van enkelvoudige taak
d2104 Afronden van eenvoudige enkelvoudige taak
d2105 Afronden van complexe enkelvoudige taak
d2108 Ondernemen van enkelvoudige taak, anders gespecificeerd
d2109 Ondernemen van enkelvoudige taak, niet gespecificeerd
d220 Ondernemen van meervoudige taken
d2200 Uitvoeren van meervoudige taken
d2201 Voltooien van meervoudige taken
d2202 Zelfstandig ondernemen van meervoudige taken
d2203 In groepsverband ondernemen van meervoudige taken
d2204 Zelfstandig afronden van meervoudige taken
d2205 In groepsverband afronden van meervoudige taken
d2208 Ondernemen van meervoudige taken, anders gespecificeerd
d2209 Ondernemen van meervoudige taken, niet gespecificeerd
d230 Uitvoeren van dagelijkse routinehandelingen
d2300 Uitvoeren van routinehandelingen
d2301 Regelen van dagelijkse routinehandelingen
d2302 Voltooien van dagelijkse routinehandelingen
d2303 Indelen van eigen activiteitenniveau
d2304 Omgaan met veranderingen in dagelijkse routine
d2305 Omgaan met eigen tijd
d2306 Omgaan met tijdseisen
d2308 Uitvoeren van dagelijkse routinehandelingen, anders gespecificeerd
d2309 Uitvoeren van dagelijkse routinehandelingen, niet gespecificeerd
d240 Omgaan met stress en andere mentale eisen
d2400 Dragen van verantwoordelijkheden
d2401 Omgaan met stress
d2402 Omgaan met crisissituaties
d2408 Omgaan met stress en andere mentale eisen, anders gespecificeerd
d2409 Omgaan met stress en andere mentale eisen, niet gespecificeerd
d250 Omgaan met eigen gedrag
d2500 Accepteren van iets nieuws
d2501 Reageren op eisen
d2502 Benaderen van personen of situaties
d2503 Voorspelbaar reageren
d2504 Aanpassen van activiteitenniveau
d2508 Omgaan met eigen gedrag, anders gespecificeerd
d2509 Omgaan met eigen gedrag, niet gespecificeerd
d3 Communicatie
d310-d329 Communiceren – begrijpen
d310 Begrijpen van gesproken boodschappen
d3100 Reageren op menselijke stem
d3101 Begrijpen van eenvoudige gesproken boodschappen
d3102 Begrijpen van complexe gesproken boodschappen
d3108 Begrijpen van gesproken boodschappen, anders gespecificeerd
d3109 Begrijpen van gesproken boodschappen, niet gespecificeerd
d315 Begrijpen van non-verbale boodschappen
d3150 Begrijpen van lichaamstaal
d3151 Begrijpen van algemene tekens en symbolen
d3152 Begrijpen van tekeningen en foto’s
d3158 Begrijpen van non-verbale boodschappen, anders gespecificeerd
d3159 Begrijpen van non-verbale boodschappen, niet gespecificeerd
d320 Begrijpen van formele gebarentaal
d325 Begrijpen van geschreven boodschappen
d329 Communiceren – begrijpen, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d330-d349 Communiceren – zich uiten
d330 Spreken
d3300 Produceren van betekenisvolle geluiden
d3301 Produceren van eenvoudige gesproken zinnen
d3302 Produceren van complexe gesproken zinnen
d3308 Spreken, anders gespecificeerd
d3309 Spreken, niet gespecificeerd
d331 Brabbelen
d332 Zingen
d335 Zich non-verbaal uiten
d3350 Gebruiken van lichaamstaal
d3351 Gebruiken van tekens en symbolen
d3352 Gebruiken van tekeningen en foto’s
d3358 Zich non-verbaal uiten, anders gespecificeerd
d3359 Zich non-verbaal uiten, niet gespecificeerd
d340 Zich uiten via formele gebarentaal
d345 Schrijven van boodschappen
d349 Communiceren – zich uiten, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d350-369 Conversatie en gebruik van communicatie-apparatuur en -technieken
d350 Converseren
d3500 Starten van een conversatie
d3501 Gaande houden van een conversatie
d3502 Beëindigen van een conversatie
d3503 Met één persoon converseren
d3504 Met meer personen converseren
d3508 Converseren, anders gespecificeerd
d3509 Converseren, niet gespecificeerd
d355 Bespreken
d3550 Bespreken met één persoon
d3551 Bespreken met meer personen
d3558 Bespreken, anders gespecificeerd
d3559 Bespreken, niet gespecificeerd
d360 Gebruiken van communicatieapparatuur en -technieken
d3600 Gebruiken van telecommunicatieapparatuur
d3601 Typen
d3602 Gebruiken van communicatietechnieken
d3608 Gebruiken van communicatieapparatuur en -technieken, anders gespecificeerd
d3609 Gebruiken van communicatieapparatuur en -technieken, niet gespecificeerd
d369 Conversatie en gebruik van communicatieapparatuur en -technieken, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d4 Mobiliteit
d410-d429 Veranderen en handhaven van lichaamshouding
d410 Veranderen van basale lichaamshouding
d4100 Veranderen van lighouding naar andere houding
d4101 Veranderen van hurkzit naar andere houding
d4102 Veranderen van knielen naar andere houding
d4103 Veranderen van zit naar andere houding
d4104 Veranderen van stand naar andere houding
d4105 Buigen
d4106 Verplaatsen van lichaamszwaartepunt
d4107 Omdraaien in lig
d4108 Veranderen van basale lichaamshouding, anders gespecificeerd
d4109 Veranderen van basale lichaamshouding, niet gespecificeerd
d415 Handhaven van lichaamshouding
d4150 Handhaven van liggende houding
d4151 Handhaven van hurkende houding
d4152 Handhaven van knielende houding
d4153 Handhaven van zittende houding
d4154 Handhaven van staande houding
d4155 Handhaven van stand van hoofd
d4158 Handhaven van lichaamshouding, anders gespecificeerd
d4159 Handhaven van lichaamshouding, niet gespecificeerd
d420 Uitvoeren van transfers
d4200 Uitvoeren van transfers in zit
d4201 Uitvoeren van transfers in lig
d4208 Uitvoeren van transfers, anders gespecificeerd
d4209 Uitvoeren van transfers, niet gespecificeerd
d429 Veranderen en handhaven van lichaamshouding, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d430-d449 Dragen, verplaatsen en manipuleren van iets of iemand
d430 Optillen en meenemen
d4300 Optillen
d4301 Dragen in handen
d4302 Dragen in armen
d4303 Dragen op schouders, heup of rug
d4304 Dragen op hoofd
d4305 Neerzetten
d4308 Optillen en meenemen, anders gespecificeerd
d4309 Optillen en meenemen, niet gespecificeerd
d435 Verplaatsen van iets of iemand met onderste extremiteiten
d4350 Duwen met onderste extremiteiten
d4351 Trappen
d4358 Verplaatsen van iets of iemand met onderste extremiteiten, anders gespecificeerd
d4359 Verplaatsen van iets of iemand met onderste extremiteiten, niet gespecificeerd
d440 Nauwkeurig gebruiken van hand
d4400 Pakken
d4401 Grijpen
d4402 Manipuleren
d4403 Loslaten
d4408 Nauwkeurig gebruiken van hand, anders gespecificeerd
d4409 Nauwkeurig gebruiken van hand, niet gespecificeerd
d445 Gebruiken van hand en arm
d4450 Trekken
d4451 Duwen
d4452 Reiken
d4453 Om- of ronddraaien met armen of handen
d4454 Werpen
d4455 Vangen
d4458 Gebruiken van hand en arm, anders gespecificeerd
d4459 Gebruiken van hand en arm, niet gespecificeerd
d446 Nauwkeurig gebruiken van voet
d449 Dragen, verplaatsen en manipuleren van iets of iemand, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d450-d469 Lopen en zich verplaatsen
d450 Lopen
d4500 Lopen van korte afstanden
d4501 Lopen van lange afstanden
d4502 Lopen op verschillende oppervlakken
d4503 Lopen om obstakels heen
d4508 Lopen, anders gespecificeerd
d4509 Lopen, niet gespecificeerd
d451 Traplopen
d455 Zich verplaatsen
d4550 Kruipen
d4551 Klimmen
d4552 Rennen
d4553 Springen
d4554 Zwemmen
d4555 Schuiven en rollen
d4556 Schuifelen
d4558 Zich verplaatsen, anders gespecificeerd
d4559 Zich verplaatsen, niet gespecificeerd
d460 Zich verplaatsen tussen verschillende locaties
d4600 Zich binnenshuis verplaatsen
d4601 Zich verplaatsen in andere gebouwen dan thuis
d4602 Zich verplaatsen buiten eigen huis en andere gebouwen
d4608 Zich verplaatsen tussen verschillende locaties, anders gespecificeerd
d4609 Zich verplaatsen tussen verschillende locaties, niet gespecificeerd
d465 Zich verplaatsen met speciale middelen
d469 Lopen en zich verplaatsen, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d470-d489 Zich verplaatsen per vervoermiddel
d470 Gebruiken van vervoermiddel
d4700 Gebruiken van door menskracht voortbewogen vervoermiddel
d4701 Gebruiken van gemotoriseerd privévervoermiddel
d4702 Gebruiken van gemotoriseerd openbaar vervoer
d4703 Gebruiken van personen als vervoermiddel
d4708 Gebruiken van vervoermiddel, anders gespecificeerd
d4709 Gebruiken van vervoermiddel, niet gespecificeerd
d475 Besturen
d4750 Besturen van door menskracht voortbewogen vervoermiddel
d4751 Besturen van gemotoriseerde voertuigen
d4752 Besturen van door dierkracht voortbewogen voertuigen
d4758 Besturen, anders gespecificeerd
d4759 Besturen, niet gespecificeerd
d480 Rijden op dieren als vervoermiddel
d489 Zich verplaatsen per vervoermiddel, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d5 Zelfverzorging
d510 Zich wassen
d5100 Wassen van lichaamsdelen
d5101 Wassen van gehele lichaam
d5102 Zich afdrogen
d5108 Zich wassen, anders gespecificeerd
d5109 Zich wassen, niet gespecificeerd
d520 Verzorgen van lichaamsdelen
d5200 Verzorgen van huid
d5201 Verzorgen van tanden
d5202 Verzorgen van het haar
d5203 Verzorgen van vingernagels
d5204 Verzorgen van teennagels
d5205 Verzorgen van neus
d5208 verzorgen van lichaamsdelen, anders gespecificeerd
d5209 Verzorgen van lichaamsdelen, niet gespecificeerd
d530 Zorgdragen voor toiletgang
d5300 Zorgdragen voor urineren
d5301 Zorgdragen voor defecatie
d5302 Zorgdragen voor menstruatie
d5308 Zorgdragen voor toiletgang, anders gespecificeerd
d5309 Zorgdragen voor toiletgang, niet gespecificeerd
d540 Zich kleden
d5400 Aantrekken van kleding
d5401 Uittrekken van kleding
d5402 Aantrekken van voetbedekking
d5403 Uittrekken van voetbedekking
d5404 Kiezen van juiste kleding
d5408 Zich kleden, anders gespecificeerd
d5409 Zich kleden, niet gespecificeerd
d550 Eten
d5500 Aangeven van behoefte om te eten
d5501 Eten op gepaste wijze
d5508 Eten, anders gespecificeerd
d5509 Eten, niet gespecificeerd
d560 Drinken
d5600 Aangeven van behoefte om te drinken
d5601 Aan borst drinken
d5602 Uit fles drinken
d5608 Drinken, anders gespecificeerd
d5609 Drinken, niet gespecificeerd
d570 Zorgdragen voor eigen gezondheid
d5700 Zich verzekeren van fysiek comfort
d5701 Zorgdragen voor dieet en fitheid
d5702 Behouden van eigen gezondheid
d5708 Zorgdragen voor eigen gezondheid, anders gespecificeerd
d5709 Zorgdragen voor eigen gezondheid, niet gespecificeerd
d571 Zorgdragen voor eigen veiligheid
d6 Huishouden
d610-629 Verwerven van benodigdheden
d610 Verwerven van woonruimte
d6100 Kopen van woonruimte
d6101 Huren van woonruimte
d6102 Inrichten van woonruimte
d6108 Verwerven van woonruimte, anders gespecificeerd
d6109 Verwerven van woonruimte, niet gespecificeerd
d620 Verwerven van goederen en diensten
d6200 Boodschappen doen
d6201 Verzamelen van dagelijkse benodigdheden
d6208 Verwerven van goederen en diensten, anders gespecificeerd
d6209 Verwerven van goederen en diensten, niet gespecificeerd
d629 Verwerven van benodigdheden, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d630-d649 Huishoudelijke taken
d630 Bereiden van maaltijden
d6300 Bereiden van eenvoudige maaltijden
d6301 Bereiden van ingewikkelde maaltijden
d6302 Helpen bij bereiden van maaltijden
d6308 Bereiden van maaltijden, anders gespecificeerd
d6309 Bereiden van maaltijden, niet gespecificeerd
d640 Huishouden doen
d6400 Wassen en drogen van kleding
d6401 Schoonmaken van kookruimte en kookgerei
d6402 Schoonmaken van woonruimte
d6403 Bedienen van huishoudelijke apparatuur
d6404 Opbergen van dagelijkse benodigdheden
d6405 Verwijderen van afval
d6406 Helpen bij huishouden doen
d6408 Huishouden doen, anders gespecificeerd
d6409 Huishouden doen, niet gespecificeerd
d649 Huishoudelijke taken, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d650-d669 Verzorgen van wat bij huishouden behoort en assisteren van andere personen
d650 Verzorgen van wat bij huishouden behoort
d6500 Vervaardigen en repareren van kleding
d6501 Onderhouden van woonruimte en meubilair
d6502 Onderhouden van huishoudelijke apparatuur
d6503 Onderhouden van voertuigen
d6504 Onderhouden van hulpmiddelen
d6505 Verzorgen van planten, binnens- en buitenshuis
d6506 Verzorgen van dieren
d6507 Helpen bij verzorgen van wat bij huishouden hoort
d6508 Verzorgen van wat bij huishouden behoort, anders gespecificeerd
d6509 Verzorgen van wat bij huishouden behoort, niet gespecificeerd
d660 Assisteren van andere personen
d6600 Assisteren van andere personen bij zelfverzorging
d6601 Assisteren van andere personen bij voortbewegen
d6602 Assisteren van andere personen bij communiceren
d6603 Assisteren van andere personen bij tussenmenselijke relaties
d6604 Assisteren van andere personen bij voeding
d6605 Assisteren van andere personen bij handhaven van gezondheid
d6606 Helpen bij assisteren van andere personen
d6608 Assisteren van andere personen, anders gespecificeerd
d6609 Assisteren van andere personen, niet gespecificeerd
d669 Verzorgen van wat bij huishouden behoort en assisteren van andere personen, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d7 Tussenmenselijke interacties en relaties
d710-d729 Algemene tussenmenselijke interacties
d710 Basale tussenmenselijke interacties
d720 Complexe tussenmenselijke interacties
d729 Algemene tussenmenselijke interacties, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d730-d779 Bijzondere tussenmenselijke relatie
d730 Omgaan met onbekenden
d740 Formele relaties
d750 Informele sociale relaties
d760 Familierelaties
d770 Intieme relaties
d779 Bijzondere tussenmenselijke relaties, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d8 Belangrijke levensgebieden
d810-d839 Opleiding
d810 Informele opleiding
d815 Voorschoolse opleiding
d8150 Instappen in voorschoolse opleiding of doorstromen naar een ander niveau
d8151 Volhouden van voorschoolse opleiding
d8152 Vorderingen maken in voorschoolse opleiding
d8153 Beëindigen van voorschoolse opleiding
d8158 Voorschoolse opleiding, anders gespecificeerd
d8159 Voorschoolse opleiding, niet gespecificeerd
d816 Voorschools leven en gerelateerde activiteiten
d820 Schoolopleiding
d8200 Instappen in schoolopleiding of doorstromen naar ander niveau
d8201 Volhouden van schoolopleiding
d8202 Vorderingen maken in schoolopleiding
d8203 Beeindigen van schoolopleiding
d8208 Schoolopleiding, anders gespecificeerd
d8209 Schoolopleiding, niet gespecificeerd
d825 Beroepsopleiding
d8250 Instappen in beroepsopleiding of doorstromen naar ander niveau
d8251 Volhouden van beroepsopleiding
d8252 Vorderingen maken in beroepsopleiding
d8253 Beeindigen van beroepsopleiding
d8258 Beroepsopleiding, anders gespecificeerd
d8259 Beroepsopleiding, niet gespecificeerd
d830 Hogere opleiding
d8300 Instappen in hogere opleiding of doorstromen naar ander niveau
d8301 Volhouden van hogere opleiding
d8302 Vorderingen maken in hogere opleiding
d8303 Beeindigen van hogere opleiding
d8308 Hogere opleiding, anders gespecificeerd
d8309 Hogere opleiding, niet gespecificeerd
d835 Schools leven en gerelateerde activiteiten
d839 Opleiding, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d840-d859 Beroep en werk
d840 Werkend leren
d845 Verwerven, behouden en beëindigen van werk
d8450 Zoeken van werk
d8451 Behouden van werk
d8452 Beëindigen van werk
d8458 Verwerven, behouden en beëindigen van werk, anders gespecificeerd
d8459 Verwerven, behouden en beëindigen van werk, niet gespecificeerd
d850 Betaald werk
d8500 Zelfstandig ondernemer
d8501 Deeltijdwerk
d8502 Voltijdwerk
d8508 Betaald werk, anders gespecificeerd
d8509 Betaald werk, niet gespecificeerd
d855 Onbetaald werk
d859 Beroep en werk, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d860-d879 Economisch leven
d860 Basale financiële transacties
d865 Complexe financiële transacties
d870 Economische zelfstandigheid
d8700 Persoonlijke financiële bronnen
d8701 Sociaal-economische bronnen
d8708 Economische zelfstandigheid, anders gespecificeerd
d8709 Economische zelfstandigheid, niet gespecificeerd
d879 Economisch leven, anders gespecificeerd en niet gespecificeerd
d880 Deelname aan spelen
d9 Maatschappelijk, sociaal en burgerlijk leven
d910 Maatschappelijk leven
d9100 Informele organisaties
d9101 Formele organisaties
d9102 Ceremonies
d9103 Informeel maatschappelijk leven
d9108 Maatschappelijk leven, anders gespecificeerd
d9109 Maatschappelijk leven, niet gespecificeerd
d920 Recreatie en vrije tijd
d9200 Spel
d9201 Sport
d9202 Kunst en cultuur
d9203 Handenarbeid
d9204 Hobby’s
d9205 Sociale activiteiten
d9208 Recreatie en vrije tijd, anders gespecificeerd
d9209 Recreatie en vrije tijd, niet gespecificeerd
d930 Religie en spiritualiteit
d9300 Georganiseerde religie
d9301 Spiritualiteit
d9308 Religie en spiritualiteit, anders gespecificeerd
d9309 Religie en spiritualiteit, niet gespecificeerd
d940 Mensenrechten
d950 Politiek en burgerschap
d998 Maatschappelijk, sociaal en burgerlijk leven, anders gespecificeerd
d999 Maatschappelijk, sociaal en burgerlijk leven, niet gespecificeerd
Inhoudsopgave
Vind sneller de inhoud waarin u geïnteresseerd bent op deze pagina: